Problem Sorularını Çözmenin 5 Adımı: Yaş, Yüzde ve Sayı Problemleri
Problem sorularında takılıyorsan sorun çoğu zaman matematik değil, soruyu denkleme çevirmektir. Her probleme uygulayabileceğin 5 adımlı yöntem ve çözümlü örnekler.
"Konuyu biliyorum ama problemi görünce donuyorum." Bu cümleyi öğrencilerden çok sık duyarız. Problem sorularında zorluk genellikle işlemde değil, soruyu matematik diline çevirmektedir. İyi haber şu: bu bir yetenek değil, öğrenilebilen bir yöntem.
Her probleme uygulanan 5 adım
1. Soruyu sonuna kadar oku ve ne istendiğini işaretle
Öğrencilerin büyük kısmı soruyu yarıya kadar okuyup işleme başlar. Önce soru kökünün sonuna git: senden ne isteniyor? "Bugünkü yaşı", "kaç yıl sonra", "yüzde kaç" gibi ifadelerin altını çiz.
2. Bilinmeyeni harfle göster
Genellikle en küçük ya da en az bilinen değere harf vermek işlemi kolaylaştırır. Diğer değerleri bu harf cinsinden yaz.
3. Cümleleri tek tek denkleme çevir
"Katı" çarpma, "fazlası" toplama, "eksiği" çıkarma demektir. Her cümleyi ayrı ayrı denkleme dönüştür.
4. Denklemi çöz
Bu aşama genellikle en kolay kısımdır. Denklem doğru kurulduysa çözüm kendiliğinden gelir.
5. Sonucu soruya geri koyarak kontrol et
Bulduğun değeri sorudaki cümlelere yerleştir. Tutuyorsa işaretle; tutmuyorsa denklemi kurarken bir yerde hata yapmışsındır.
Örnek 1: Yaş problemi
Bir annenin yaşı kızının yaşının 3 katıdır. 10 yıl sonra annenin yaşı kızının yaşının 2 katı olacaktır. Kızın bugünkü yaşı kaçtır?
- İstenen: kızın bugünkü yaşı.
- Kızın yaşı k olsun, annenin yaşı 3k.
- 10 yıl sonra: anne 3k + 10, kız k + 10. Anne kızın 2 katı: 3k + 10 = 2(k + 10)
- Çözüm: 3k + 10 = 2k + 20, buradan k = 10.
- Kontrol: bugün kız 10, anne 30 (3 katı). 10 yıl sonra kız 20, anne 40 (2 katı). Doğru.
Örnek 2: Yüzde problemi
Bir ürünün fiyatı önce %20 artırılıyor, sonra yeni fiyat üzerinden %20 indirim yapılıyor. Son fiyat ilk fiyata göre nasıl değişmiştir?
Yüzde sorularında başlangıç değerini 100 almak işi kolaylaştırır. 100 TL'lik ürün %20 artınca 120 TL olur. 120 TL'nin %20'si 24 TL'dir; indirimden sonra fiyat 96 TL olur. Yani son fiyat ilk fiyattan %4 daha düşüktür. "Yüzde 20 arttı, yüzde 20 azaldı, aynı kaldı" tuzağına düşmemek için her zaman sayı ver.
Sık yapılan hatalar
- "Kaç yıl önce" ve "kaç yıl sonra" ifadelerini karıştırmak
- Yüzdeyi ilk değer yerine yeni değer üzerinden ya da tersinden hesaplamak
- Bulunan sonucu kontrol etmeden işaretlemek
- Birimleri (saat-dakika, km-metre) eşitlemeden işlem yapmak
Problemlerde nasıl ilerlersin?
Problemler tek seferde değil, tekrarla öğrenilir. Önce her problem türünden kolay sorularla 5 adımı alışkanlık haline getir, sonra zorluk seviyesini artır. Yanlış yaptığın soruları birkaç gün sonra çözümüne bakmadan yeniden çöz.
Zorluk sırasına göre düzenlenmiş 10 deneme ve 100 problem sorusu için 0'dan Problemler kitabına göz atabilirsin.



